Notice: Constant WP_DEBUG already defined in /www/wp-config.php on line 93 Liever een serieuze post? ‘OK, boomer’. – Nota bene
Liever een serieuze post? ‘OK, boomer’.

Liever een serieuze post? ‘OK, boomer’.

Een beetje Instagram-gebruiker ontkomt na een paar minuutjes verkennen in ‘verkenner’ niet aan een post van een politieke partij. Pro-Europastandpunten vanuit links, een corporale Leidse Uil op rechts en Klimaatdrammers66 post wat over, tja, je raadt het al. Wie op Instagram, net als ik, de VVD volgt, kan het niet ontgaan zijn: de eerder gelikte, corporate-looking feed van de politieke partij bestaat nu vrijwel uitsluitend uit memes. Afbeeldingen en campagnefilmpjes van Mark Rutte en Klaas Dijkhoff, hebben plaats gemaakt voor Baby Yoda en Spongebob. De partij lijkt te experimenteren met een nieuwe campagnetechniek. Deze valt niet bij iedereen in de smaak, maar helpt de VVD wel bij het bereiken van potentiële nieuwe kiezers.

‘Bad publicity’

“Stop met deze kk memes.” Zo luidt een bondige, maar o zo poëtische comment onder een post van de VVD. Het is met meer dan 100 likes een van de meest populaire reacties. Dat schetst mijn verbazing niet. Sinds begin 2020 is de VVD haar nieuwe weg ingeslagen voor wat betreft Instagram. De ontwerpafdeling lijkt wegbezuinigd en de meeste plaatjes zien er nu uit als het werk van een Redditgebruiker die goed overweg kan met Imgflip en Mematic. Sommigen vinden de memes ‘fantastisch’ of ‘een geweldig initiatief’, maar de algemene teneur neigt toch naar eerder genoemde comment.

Maar goed, het gezegde ‘there is no such thing as bad publicity’ gaat ook hier op. Boze reacties zijn ook reacties. Zeker omdat een sociaal medium als Instagram werkt volgens algoritmes. De algoritmes belonen interactie, waardoor een post met veel commentaar in meer feeds terecht komt. Daarbij maakt het allang niet meer uit of dat commentaar positief of negatief van aard is. Het werkt dus wel degelijk. Zelfs externe publiciteit, zoals dit artikel, past binnen dezelfde strategie. Het mes snijdt voor de VVD dus aan twee kanten: de memes maken de VVD-achterban enthousiast en de VVD-hater kwaad.

Waarom?

Tja, daar geeft de VVD geen antwoord op. “We praten niet over strategie of hoe we onze socials inzetten,” aldus Robert van As, Hoofd Online & Digital bij de partij. Naar alle waarschijnlijkheid wil de VVD via deze weg jongeren bereiken. Ook Nadine Roestenburg, auteur van het boek ‘Van Meme tot Mainstream’, gaat daar vanuit: “Het gebruiken van beeldmateriaal kan heel krachtig werken”.[1]

            Toch heeft ze haar twijfels over de aanpak van de VVD. “Ik vrees dat ze de plank misslaan. Het is een beetje alsof je naar je ouders kijkt op Facebook.” Dat weet ik zonet nog niet. Het is aannemelijk dat de beheerders van de VVD-Instagrampagina uit dezelfde leeftijdscategorie komen als de mensen die de VVD met dit beleid wil aanspreken: jonge kiesgerechtigden. Daar komt bij dat de VVD dit beleid louter tenuitvoer legt op Instagram. Op andere platforms zoals Facebook of LinkedIn zijn de memes bijna niet te vinden. Dit is verklaarbaar, omdat op LinkedIn relatief weinig jongeren actief zijn. In ieder geval minder dan op Instagram. Facebook is passé, en wordt nu alleen nog maar gebruikt door je moeder, je tante en je buurvrouw. Dat is ook niet de doelgroep die de VVD met de lollige Instagramberichten wil bereiken.

Niets nieuws

De memes in de politiek zijn niet nieuw. Toen de strijd om het Amerikaanse presidentschap losbarstte, zette kandidaat Michael Bloomberg -opvallend, gezien zijn respectabele 78 lentes- memes in voor zijn campagne.[2] Op een aantal grote meme-accounts verschenen screenshots van fictieve chatgesprekken. Bloomberg moest er diep voor in de buidel tasten, maar dat was voor de miljardair en oud-burgemeester van New York City geen enkel probleem. Ok Bloomer.

            Ook Thierry schijnt fan te zijn van memes. Op de Instagrampagina van Forum van Democratie zelf zijn geen memes te vinden, maar er bestaat een heus Forum voor Democratie meme-account. Of dit vanuit Forum zelf gelanceerd is, is niet bekend. Wél repost Baudet geregeld een meme in de story van zijn eigen pagina, of de story van de pagina van Forum. Een groot deel van de achterban van Forum voor Democratie bestaat immers uit jongeren.

            Overigens, als we de lijn der promotie iets verder doortrekken, zou je de memes met propagandamateriaal van de vorige eeuw kunnen vergelijken. Propagandamateriaal van ná de millenniumwisseling kenmerkt zich voornamelijk in beeldmateriaal en hier en daar een verkiezingsposter, maar vóór het begin van het digitale tijdperk werd de politieke boodschap wel in de vorm van prenten onder het volk gebracht. We herinneren ons allemaal de propagandaprenten van ons eindexamen geschiedenis, toch?

Is de radicaal te noemen methode van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie een doodlopend pad, of blijft Baby Yoda nog langer aan als VVD-woordvoerder? Aan de ene kant zou de lichtheid die uit de memes voorkomt de VVD electoraal tegen kunnen gaan werken. Met name oudere generaties zullen de memes niet snappen of kunnen waarderen. Anderzijds beperkt de meme-strategie zich tot Instagram, waar juíst de jongere kiesgerechtigden actief zijn. Zij zullen deze lollige plaatjes eerder op prijs stellen. Het ziet er in ieder geval niet naar uit dat de VVD snel gaat stoppen met het posten van memes


[1] Redactie RTLNieuws (18 februari 2020), VVD aan de memes: “Het is alsof je naar je ouders op Facebook kijkt”, RTL Nieuws (https://www.rtlnieuws.nl/editienl/artikel/5026116/vvd-memes-politiek-effectief-instagram)

[2] Megh Wright (13 februari 2020), FuckJerry and Other meme Accounts Are on Bloomberg’s Payroll Now, Vulture.com (https://www.vulture.com/2020/02/fuckjerry-bloomberg-sponsored-meme-instagram-posts.html)

Doe mee aan de discussie