Notice: Constant WP_DEBUG already defined in /www/wp-config.php on line 93 In plaats van een statement, maakte het OM een twijfelachtige beslissing – Nota Bene
In plaats van een statement, maakte het OM een twijfelachtige beslissing

In plaats van een statement, maakte het OM een twijfelachtige beslissing

Afgelopen week werden 25 Facebookgebruikers aangeklaagd voor opruiing; Clarice Gargard deed in 2018 aangifte nadat zij een livestream van een demonstratie tegen Zwarte Piet had geplaatst en hier bijna 8000 agressieve, seksistische en racistische reacties op ontving. Een zaak die over discriminatie, bedreiging en opruiing via sociale media had moeten gaan, kreeg een hele andere lading toen officier van justitie Jacobien Vreekamp aan de vooravond van het proces van de zaak werd gehaald. Het OM wilde een voorbeeld stellen over discriminatie via sociale media, maar bereikte het tegenovergestelde.

Akwasi


Vreekamp was ook de officier in de zaak van Akwasi, de rapper die bij het protest op de Dam riep dat als hij een Zwarte Piet zou zien in november, hij die persoonlijk in zijn gezicht zou trappen. Er volgde aangifte, maar Akwasi distantieerde zich van zijn uitspraak waardoor het OM besloot tot voorwaardelijke seponering. Een gebruikelijke beslissing in dit soort zaken. Uit bepaalde hoeken werd hier verontwaardigd op gereageerd. Waarom is Wilders wel strafbaar voor zijn uitspraken,[1] en Awkasi niet?[2]

Vizier op Links, een extreemrechts twitteraccount, insinueerde vervolgens dat Vreekamp bevooroordeeld zou zijn in de volgende Tweet:  

‘Jacobien Vreekamp is de officier van justitie die de deal heeft gesloten met Akwasi. Jacobien is naast ‘discriminatieofficier’ ook bestuursvoorzitter van het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam, waar KOZP’er Mitchell Esajas bestuurslid is. En de cirkel is weer rond.’

De NOS besloot om een artikel te wijden aan dit bericht. Dit bericht leidde tot nog meer ophef. Het onderwerp van deze ophef was dat Vreekamp partijdig zou zijn en beïnvloed door Esajas.

Toevallig zou er de maandag na dit weekend nog een zaak beoordeeld worden door Vreekamp, namelijk de zaak van Gargard. Vreekamp is immers gespecialiseerd in discriminatie. Het OM besloot Vreekamp van de zaak te halen en te vervangen voor Paul Velleman. Waarom nam het OM deze zeer ongebruikelijke beslissing in een zaak die niets te maken had met die van Akwasi? 

Onpartijdigheid

Onpartijdigheid geldt als een van de kernwaarden voor zowel rechters als officiers. Het verschil is dat een officier procespartijdig wordt vanaf het moment dat hij of zij besluit tot vervolging. Op dat moment is de officier namelijk door onderzoek overtuigd geraakt dat de verdachte de dader is. [3] Nevenfuncties kunnen een rol spelen bij onpartijdigheid. Het is echter zeer gebruikelijk voor officiers om maatschappelijke nevenfuncties te hebben, hier wordt zelfs toe aangemoedigd door het OM. Het Meldpunt Democratie is geen activistenclub, het is een semi-overheidsinstantie die elke gemeente verplicht is om te hebben. En het is zeker geen politiek statement om tegen discriminatie en racisme te zijn. De meesten zullen zich er zelfs van bewust zijn dat deze zaken verboden zijn volgens artikel 1 van onze grondwet. 

De bestuursfunctie van Vreekamp was dan ook zeker niet controversieel. Haar samenwerking met Esajas – wiens activisme los staat van deze organisatie – evenmin.  Daarbij werkte Vreekamp al twee jaar aan deze zaak en al die tijd was haar nevenfunctie bekend bij het OM. Waarom dan deze beslissing nemen op het allerlaatste moment?

Aandacht

Volgens het OM is Vreekamp niet van de zaak gehaald vanwege vermeende partijdigheid of belangenverstrengeling. Vreekamp werd van de zaak gehaald zodat de aandacht rond haar persoon niet zou afleiden van de inhoud van de zaak. Dit diende ook ter bescherming van de aanvrager in deze zaak, Clarice Gargard. Zij werd alleen niet op de hoogte gesteld.

Hier lijkt het OM toch niet goed over nagedacht te hebben. Ten eerste, er is zelden zoveel aandacht voor de persoon van een officier als in deze zaak. Ten tweede, Gargard voelde zich zeker niet meer beschermd na deze actie. Tien minuten voor aanvang van het proces hoorden zij en haar advocaat Sidney Smeets van de wissel, via de media. Nadat een verzoek tot aanhouding werd afgewezen verliet zij vervolgens de zaal omdat ze het proces naar eigen zeggen niet vertrouwde en onprofessioneel vond verlopen. Ze deed daarmee afstand van haar spreekrecht. Haar statement is nog wel te lezen via LilithMag.[4]

Resultaat

Het is kwalijk dat het OM zich zo laat leiden door één nieuwsbericht en nog kwalijker dat het deze kans niet heeft aangegrepen om een sterke rug te tonen tegen discriminatie. Het OM had de officier alleen van een zaak moeten halen in het geval dat er daadwerkelijk sprake zou zijn geweest van partijdigheid of belangenverstrengeling. Deze paniekbeslissing op het laatste moment doet lijken alsof Vreekamp inderdaad partijdig was, en liet Gargard in de steek. Een dubbel verlies.

Als een officier, een rechter of het volledige OM zich uitspreken tegen discriminatie en zich hier in nevenfuncties mee bezig houden dan zou dat niet partijdig moeten heten. Tegen racisme en discriminatie zijn, is namelijk geen activisme. Het is de wet. In plaats van rare paniekbeslissingen maken achter gesloten deuren had het OM deze kans moeten aangrijpen om artikel 1 van onze grondwet nog eens na te lezen, en te verdedigen.


[1] NB: Wilders werd schuldig bevonden, maar kreeg geen straf opgelegd.

[2] NB: Reden hiervoor was dat Akwasi zich distantieerde van zijn uitspraak en Wilders niet.

[3] Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak ‘onpartijdigheid’ <https://nvvr.org/over-nvvr/kernwaarden/onpartijdigheid>.

[4] Hasna el Maroudi ‘Statement Clarice Gargard: Racisme en geweld propageren is geen mening maar regelrechte haat’ 14 september 2020 <https://www.lilithmag.nl/blog/2020/9/14/racisme-en-geweld-propageren-is-geen-mening-maar-regelrechte-haat>.