Notice: Constant WP_DEBUG already defined in /www/wp-config.php on line 93 De strijd om het water – Nota Bene
De strijd om het water

De strijd om het water

‘’… en over het water gaat er een bootje net als weleer’’ hoor ik Wim Sonneveld zingen in zijn prachtige smartenlap: Aan de Amsterdamse grachten. In zijn oeuvre is de hang naar het verleden immer prominent aanwezig. De tijd van vredig ogende bootjes die het beeld van de grachten louter esthetiseren is helaas voorbij. Toerisme en feestgedruis is aan de orde van de dag en overlast voor omwonenden is het gevolg.

In 2008 werd al gesproken over een grove mentaliteitsverandering. [1] De boot als festivalterrein waar zo veel mogelijk gedronken en gefeest wordt met bezoekers die als attractie fungeren voor toeschouwers langs de kade. Tel daar een stroom aan toeristen bij op en de ooit rustgevende stroom van het water is nauwelijks meer hoor- of zichtbaar. Overlastmeldingen door omwonenden stapelen zich op en de roep tot handhaving door de gemeente wordt indringender. In de Nota Varen – Deel 1 komt de gemeente nu dan ook met een lijst van maatregelen ter voorkoming van de wanorde.[2] Maar de vraag is in hoeverre deze maatregelen proportioneel tornen aan dit culturele erfgoed en of er geen alternatieven te bedenken zijn.

De vaarnota bevat achttien concrete maatregelen ter verwezenlijking van minder wanorde. Vanwege aanhoudende onrust en onduidelijkheid omtrent eerdere maatregelen zag de gemeente zich genoodzaakt om het gehele vaarbeleid in Amsterdam te veranderen. Van verduurzaming en modernisering in de sector tot veranderende vaarroutes door Amsterdam. Nieuwe op- en afstap plaatsen, het inrichten van recreatiezones en het aanpakken van druktepunten behoren tot de minder stringente maatregelen. Maar de splijtzwammen betreffen vooral het mogelijke alcoholverbod voor passagiers, het verbod op varen met meer dan twaalf personen en de nachtsluiting van elf uur s ’avonds tot zeven uur s ’ochtends.  

Naar aanleiding van de nota heeft de Stichting Pleziervaart een petitie opgesteld in de hoop dat de gemeente enkele maatregelen achterwege zal laten. De onvrede bij recreanten werd snel duidelijk toen de petitie binnen drie dagen duizend keer ondertekend was. De meest impopulaire maatregelen betreffen het limiet van twaalf passagiers op een vaartuig en het niet mogen varen tussen 23:00 en 07:00 uur. Deze regelingen gelden alleen voor particulieren. Een opvallende keuze voor een bestuur dat zich als links- liberaal profileert. Een gegronde reden hiervoor blijft namelijk achterwege.

De recentelijke suggestie van Sharon Dijksma voor een alcoholverbod op boten is tevens met veel kritiek ontvangen.[3] Overmatig alcoholgebruik als aanjager van overlast is volgens de wethouder een veelvoorkomend fenomeen op de grachten dat middels een verbod een halt toegeroepen dient te worden.

De laatste jaren kent Amsterdam een steeds intoleranter beleid als het gaat om vormen van vertier. Zo trad het verbod op bierfietsen in Amsterdam op 1 november 2017 in werking voor grote delen van het centrum. De vervoersmiddelen werden eveneens als bron van hevig rumoer beschouwd, waardoor ze inmiddels in vrijwel het gehele straatbeeld van Amsterdam onzichtbaar zijn geworden. Ook de barbecues in het Vondelpark worden sinds 2017 geweerd wegens vermeende overlast, tot grote spijt van vele barbecue-liefhebbers. De pleziervaart is aldus de volgende vorm van vertier die aangepakt zal worden om wanorde te voorkomen. Anno 2019 lijkt het liberale karakter van de stad Amsterdam steeds verder te ‘verwateren’.

Om zowel het liberale karakter van Amsterdam te behouden als de overlast tot een minimum te beperken is een compromis nodig. Aangezien openbare dronkenschap de grootste veroorzaker is van overlast, is een strenger beleid gericht op het tegengaan van grote hoeveelheden alcohol aan boord een logische gevolgtrekking. Een geheel verbod op alcohol aan boord is desalniettemin een te rigoureuze zet. Het genot van varen tijdens een bruiloft, familiereünie of dispuutsactiviteit zou dan door de gemeente vrijwel volledig worden ontnomen. Meer handhaving door buitengewone opsporingsambtenaars (BOA’s) of camera’s op drukke locaties met als doel openbaar dronkenschap te voorkomen zou een proportionele maatregel zijn om de relatieve rust te waarborgen. Een verbeterd toezicht op het water zou eveneens het bestaan van illegale rondvaartboten drastisch kunnen inperken. Vaak zijn het juist de passagiers op deze illegale boten die voor veel geluidsoverlast zorgen.[4]

De draconische regel met betrekking tot het uitsluiten van particuliere boten op het water van 23:00 tot 07:00 is impliciet door de gemeente zelf disproportioneel genoemd.  Volgens metingen van de gemeente zijn er weinig tot geen boten in de grachten op dit tijdsbestek.[5] De overlast die mensen ervaren tijdens hun slaaptijden is dus nihil.

Daarnaast kan gesteld worden dat deze mensen weten dat ze aan een gracht wonen en dus sowieso rekening moeten houden met voorbijgaande boten op het water. Al is het alleen maar omdat ze ‘Aan de Amsterdamse grachten’ uit hun hoofd behoren te kennen.

Zo zijn minder rigoureuze stappen afdoende om zowel de overlast in bedwang te houden als de pleziervaart fundamenteel te behouden. Door meer handhaving in de vorm van menselijk kapitaal (BOA’s) of technologie (camera’s in de stad) kan openbaar dronkenschap en dus overlast beter worden tegen gegaan. Betreffende het verbod op nachtelijke vaartijden kan sowieso gesproken worden over een maatregel die niet voldoet aan de proportionaliteits- en subsidiariteitsseis. De overlast is in de nacht namelijk nihil, blijkt uit hoogstwaarschijnlijk meticuleus onderzoek van de gemeente zelf. Genot en overlast zijn vaak aan elkaar inherent, dus in een culturele stad als Amsterdam zal overlast in beperkte mate behouden moeten worden. De petitie is nodig geweest om naast de kant van de omwonenden ook de harde tegenspraak van de recreanten te horen. Hopelijk ziet de gemeente in dat wij tijdens het varen aan de Amsterdamse grachten onze harten voor altijd verpand hebben. Niet alleen Wim Sonneveld, maar elke Amsterdammer.


[1] ‘Overlast plezierboten rijst de pan uit’, Het Parool, 18 juli 2019
[2] Nota Varen Deel 1, beleidsnota van de Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit, november 2018
[3] R. Knoops, ‘Amsterdam overweegt alcoholverbod voor bootpassagiers’, Het Parool, 9 mei 2019
[4] D. Hielkema, ‘Rederijen niet onder de indruk: alcoholverbod op de grachten is een schijnbeweging’, Algemeen Dagblad, 10 mei 2019
[5] Nota Varen Deel 1, beleidsnota van de Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit, november 2018