Notice: Constant WP_DEBUG already defined in /www/wp-config.php on line 93 Coronatijd: voor herziening (met een vleugje vleermuizensoep) – Nota bene
Coronatijd: voor herziening (met een vleugje vleermuizensoep)

Coronatijd: voor herziening (met een vleugje vleermuizensoep)

Beeld je het Waterlooplein in, maar onder heel andere omstandigheden. Om je heen krijsen (nog) levende, wilde dieren van angst onder de smerigste omstandigheden; hun kooien besmeurd met bloed en uitwerpselen. Links van je staat een stapel te kleine kooien, de onderste met Afrikaanse civetkatten, de bovenste met babykrokodillen. Rechts van je worden geroosterde langoustines en vleermuizensoep aangeboden. Het is nat, het stinkt verschrikkelijk en de dierlijke noodkreten klinken als een sirene. Welkom op de wet market, culinair divers is het in ieder geval wel.

Hoewel we het ons in Nederland en de rest van de westerse wereld nauwelijks kunnen voorstellen, zijn dit soort levende wilde dierenmarkten in China en de rest van Zuidoost-Azië nog steeds de dagelijkse praktijk.Talrijke wilde dieren dicht bij elkaar in de meest onhygiënische omstandigheden zijn volgens vele media[1] de oorzaak van verschillende pandemieën zoals de SARS-uitbraak in 2002-2003 en de Corona-uitbraak. Dergelijke markten vergroten daarmee de kans op zoönose, het proces waarbij ziektes of infecties verspreid worden van dier op mens, aanzienlijk. Het RIVM vermeldt zelfs dat ‘ongeveer twee derde van de verwekkers van infectiezieken van dieren afkomstig is’.[2]

Dr. Peter Ben Embarek, WHO, expert op het gebied van voedselveiligheid en zoönotische virussen, zei tegen het Amerikaanse CNBC News dat veel markten in de wereld, waarbij levende dieren worden verkocht, beter moeten worden gereguleerd, de hygiënische omstandigheden moeten worden verbeterd en sommige ‘zelfs’ moeten worden gesloten.[3] Hij benadrukt dat het vaak gaat om het controleren van afvalbeheer, de beweging van mensen en goederen en het scheiden van levende dieren van dierproducten en verse goederen.

Volgens culinair China zou het eten van wilde dieren bij mannen bijdragen aan hun potentie en in het algemeen bevorderlijk zijn voor de gezondheid. Naar traditie wordt op een ‘natte markt’ dan ook de mogelijkheid geboden dat het dier wat je aanwijst voor je ogen wordt geslacht.[4]

In tegenstelling tot de ‘droge markten’ kunnen er op de ‘natte markten’ verse producten worden verkocht die beperkte houdbaarheid hebben.

Bovendien zijn zulke markten goed voor de handel en de Chinese economie. Juist op die natte markten kunnen exotische dieren worden verhandeld. Die handel was volgens een rapport van de Chinese regering in 2017 zelfs meer dan 73 miljard dollar waard.[5]

Ironisch genoeg is deze traditie ter bevordering van de Chinese gezondheid, voor de internationale volksgezondheid wellicht de grootste ramp. Naast de uitbraak van verschillende pandemieën, die vaak mondiaal vele slachtoffers maken, is het eten van wilde dieren ook niet gezond. Jinfeng Zhou, secretaris-generaal van de China Biodiversity Conservation en Green Development Foundation zegt dat meer dan 70% van de menselijke ziektes afkomstig zijn van dieren in het wild.[6] De natte markten vormen ook toegangspoorten voor de illegale exotische handel in wilde dieren, waaronder met uitsterven bedreigde diersoorten.[7]

Tot slot nog de extreme dierenmishandeling: Wilde dieren, afkomstig uit de hele wereld worden uit hun leefgebied getrokken, vervolgens naar Zuidoost-Azië vervoerd ten koste van het milieu en de biodiversiteit om daar in kleine hokken verkocht en geslacht te worden. Ze leven daarbij vaak in het bloed van hun reeds geslachte mede-gevangenen, alsmede in hun eigen uitwerpselen, in combinatie met weinig voer en andere gruwelijkheden. Van de roep voor traumaverwerking van Stichting Dierenlot bij honden en katten hebben ze op de natte markten waarschijnlijk nooit gehoord.[8]

CITES (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) is een conventie met inmiddels 183 partijen met als doel dat wilde dieren en planten niet met uitsterven worden bedreigd. China is, net zoals veel Zuidoost-Aziatische landen, partij bij het verdrag dat in 1975 in werking is getreden. De conventie is juridisch bindend, maar de partijen moeten zelf hun eigen nationale wetgeving aannemen om te zorgen dat CITES op nationaal niveau kan worden uitgevoerd. Daarom kan men stellen dat het meer een internationaal kader is.[9] China zelf heeft in ieder geval vlak na de uitbraak van COVID-19 tijdelijk de natte markten gesloten en in februari ook het verkopen van wilde dieren voor menselijke consumptie. Hoewel de internationale kritiek op China groeit na de Corona-uitbraak is de ban toch in april weer opgeheven.[10] 

De mondiale quarantaine is niet alleen een tijd voor rust, maar ook voor herziening op het leven. Daarbij moet ook goed nagedacht worden wat de oorzaak is van de quarantaine en wat wij eraan kunnen doen. In Nederland en de Europese Unie hebben wij nog heel veel te verbeteren op het gebied van dierenwelzijn. In de EU worden volgens Bont voor Dieren meer dan 50 miljoen wilde dieren zoals nertsen, ook massaal in kleine kooien gestopt en geslacht voor de productie van bont.[11] Minister Schouten zei gisteren ook dat de coronabesmetting door een nerts op de mens aannemelijk is.[12] Toch kan de situatie niet worden vergeleken met China en andere landen met natte markten, waar wilde dieren met elkaar in contact komen, die elkaar normaal gesproken nooit zouden tegenkomen. Dat is dé ideale plek volgens experts voor het ontstaan van pandemieën. Het belang van internationale volksgezondheid prevaleert daarom boven het belang van handel, omdat mensenlevens simpelweg belangrijker zijn dan lobbygroepen voor de wildlife farming industry en de illegale handel in diersoorten.[13]

Tot slot, mijn volgende oproep aan politiek Den Haag: Laten we tijdens de anderhalvemetersamenleving nadenken hoe we zulke pandemieën kunnen voorkomen in de toekomst. Laten we na deze medische crisis en de naar alle waarschijnlijkheid economische crisis niet slechts beginnen met de wederopbouw van het land, maar laten we ook experts inroepen om na te denken over hoe wij ons land beter kunnen beschermen tegen een internationale crisis. Als we ons nu niet uitspreken tegen geroosterde krokodillensoep, gegrilde Afrikaanse civetkatten of vleermuizensoep, dan kunnen we de volgende pandemie alvast welkom heten.

Literatuur

Nieuwsartikelen
National Geographic, ‘Wet markets’ likely launched the coronavirus. Here’s what you need to know, 15 April 2020, https://www.nationalgeographic.com/animals/2020/04/coronavirus-linked-to-chinese-wet-markets/
CNBC, Wuhan market had role in virus outbreak, but more research needed, WHO says, 8 Mei 2020, https://www.cnbc.com/2020/05/08/who-wuhan-market-had-role-in-coronavirus-outbreak-more-research-needed.html
Time, The West Blames the Wuhan Coronavirus on China’s Love of Eating Wild Animals. The Truth Is More Complex, 24 Januari 2020, https://time.com/5770904/wuhan-coronavirus-wild-animals/
CNN, China’s wet markets are not what some people think they are, 23 April 2020, https://edition.cnn.com/2020/04/14/asia/china-wet-market-coronavirus-intl-hnk/index.html
The Guardian, Ban wildlife markets to avert pandemics, says UN biodiversity chief, 10 April 2020, https://www.theguardian.com/world/2020/apr/06/ban-live-animal-markets-pandemics-un-biodiversity-chief-age-of-extinction
Vox, The coronavirus likely came from China’s wet markets. They’re reopening anyway, 15 April 2020, https://www.vox.com/future-perfect/2020/4/15/21219222/coronavirus-china-ban-wet-markets-reopening
NOS, Minister Schouten: aannemelijk dat mens met corona besmet is door nerts, 19 April 2020, https://nos.nl/artikel/2334464-minister-schouten-aannemelijk-dat-mens-met-corona-besmet-is-door-nerts.html

Wetgeving
CITES (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora)

Overige informatie
RIVM, https://www.rivm.nl/rivm/kennis-en-kunde/expertisevelden/zoonosen
Bont voor dieren, https://www.rivm.nl/rivm/kennis-en-kunde/expertisevelden/zoonosen
CITES, https://www.cites.org/eng/disc/what.php
Stichting Dierenlot, https://www.dier.nu/
WWF, https://www.worldwildlife.org/threats/illegal-wildlife-trade


[1] https://www.nationalgeographic.com/animals/2020/04/coronavirus-linked-to-chinese-wet-markets/

[2] https://www.rivm.nl/rivm/kennis-en-kunde/expertisevelden/zoonosen

[3] https://www.cnbc.com/2020/05/08/who-wuhan-market-had-role-in-coronavirus-outbreak-more-research-needed.html

[4] https://time.com/5770904/wuhan-coronavirus-wild-animals/

[5] https://edition.cnn.com/2020/04/14/asia/china-wet-market-coronavirus-intl-hnk/index.html

[6] https://www.theguardian.com/world/2020/apr/06/ban-live-animal-markets-pandemics-un-biodiversity-chief-age-of-extinction

[7] https://www.worldwildlife.org/threats/illegal-wildlife-trade

[8] https://www.dier.nu/artikel/uw-huisdier-en-een-trauma/

[9] https://www.cites.org/eng/disc/what.php

[10] https://www.vox.com/future-perfect/2020/4/15/21219222/coronavirus-china-ban-wet-markets-reopening

[11] https://www.bontvoordieren.nl/bontvrij/nertsen/nertsenfokkerijen/

[12] https://nos.nl/artikel/2334464-minister-schouten-aannemelijk-dat-mens-met-corona-besmet-is-door-nerts.html

[13] https://www.vox.com/future-perfect/2020/4/15/21219222/coronavirus-china-ban-wet-markets-reopening

Doe mee aan de discussie